All Posts in Category: gratis tanken

Gratis Tanken


Gratis_Tanken translates as  “free gasoline”, but the word “tanken” (as in “gas tank”) sounds just like the Dutch “denken” (thinking). The title is thus very close to ‘Free Thinking’, and that’s what it’s all about. Filling up your tank excites everybody, and in this case, Gratis_Tanken is about mentally refilling your mind.

Gratis_Tanken is an experimental format for public debate. The public is not physically there, but is kept informed and committed in several different ways. Ten years ago, we sent out rich e-mails (at the time a very new concept) with the results of the debates.

Much like with Facebook or Twitter today, the broader public was able to interact by replying to quotes written by journalists who had attended the sessions. Although each Gratis_Tanken session could have a central topic, the format, as the title would suggest, was always most effective for the investigation of free thoughts.

Design Tanking


The recent session, a cooperation between the Rotterdam Designplatform and the Boijmans van Beuningen Museum, brought all the nominees of a design prize together. We talked about entrepreneurship, education, and the future of contemporary design.

Personally, I doubted the format would still work, but I was positively surprised. It felt like a dinner with close friends who all understood each other very well. That may sound simplistic, but for a semi-public event it was extraordinary.

In my self-satisfied mood I paid the Polaroid man in the bar we visited afterward. He not only took this picture, but also gave roses to the Dutch nominees Lonnie van Ryswyck and Christien Meindertsma. In the tacky Polaroid photo above, you can see Jeroen Dekkers (DPR) and me in between.

Im memoriam: Ineke Schwartz

The occasion of this publication is a sad one as well: in the first image above you can see that Ineke Schwartz moderated Gratis_Tanken with me. Ineke died of a serious disease more than five years ago.

I still miss her, and I know that I am not alone. Ineke was a very good chairman, and a true inspiration to me. I am proud to have worked with her, and she is one of the reasons that I keep on Gratis Tanken.

Meanwhile I have done two more Gratis Tanken, in a slightly bigger group.
In the above picture we are in Breda, with leaders of the cultural sector. In the picture beneath, we are in Schieblock, for an Nai discussion on Traditionalsm.

De publieke ruimte van de nieuwe media

De publieke ruimte verandert in een rap tempo onder invloed van nieuwe media. Was vroeger een hardop pratende alleenstaande in het openbaar een teken van psychose, tegenwoordig kijken we er niet meer van op of om.

Waarschijnlijk is de persoon in kwestie via zijn mobiel met zijn vrouw aan het bellen. Hij kan ook verbaal zijn digitale assistent aan commanderen zijn. Ook stilstaande mensen zijn weer terug in de publieke ruimte, niet de versleten theatrale act -of wezenloos van te veel drugs- maar om zich te beter te kunnen concentreren of om sms te verzenden.

Het met duimen typen op een 10 letterig toetsenbord is een vaardigheid die vaak publiekelijk gedemonstreerd wordt; een gemiddelde puber haalt meer toetsaanslagen dan een doorgewinterde secretaresse. De openbare ruimte wordt herontdekt als werk-, speel- en demonstratieruimte, nadat zij lang alleen doorgangsplek was.
Nieuwe media en openbaarheid
Niet alleen in de fysieke openbare ruimte zijn betekenissen, functies en gebruiken aan het verschuiven door oprukkende technologie. In nieuwe media blijkt publieke ruimte verscholen te zitten. Internet en e-mail bezitten een openbaar potentieel dat publieke ruimte genoemd kan worden.

Het is mogelijk om met relatief eenvoudige middelen te ontvangen, uit te zenden en interactie aan te gaan. Het is mogelijk te ontmoeten, een positie in te nemen en van gedachten te wisselen. Het is mogelijk te flirten met een meisje waarvan je hoopt dat ze zo mooi is als dat ze zegt. Het is mogelijk te discussieren over protestpartijen, een vraag te stellen over het belang van Schopenhauer of een koppak-kering en last but not least is het’mogelijk een mud aardappelen en een encyclopedie te kopen of te verkopen.

Stuk voor stuk handelingen die in de publieke ruimte plaats hebben en plaats hadden, de vergelijking dringt zich op. De nieuwe vorm van openbaarheid en openbare ruimte is op een andere manier toegankelijk, ze heeft als het ware haar eigen publiek, dat niet zelden jonger is dan het publiek van bestaande openbaarheid.

Maar deze nieuwe openbaarheid verschilt verder verdacht weinig van de klassieke openbaarheid zoals we die kennen. Daarmee klopt deze openbaarheid, die veroorzaakt is door het aaneenschakelen van computers op initiatief van de NASA, aan de deur van de gereguleerde en gecertificeerde openbaarheid.


Nieuwe media en subculturen
Ontwikkelingen in de virtuele openbaarheid zijn het best waarneembaar in subculturen. Leden van subculturen kunnen dankzij nieuwe media elkaar ontmoeten en in hun eigen taal met elkaar van gedachten wisselen, en dat doen ze dan ook gretig. Op een populaire chatsite als wwwtmf.nl zijn op een zaterdagochtend 10 Turkse en 4 Marokkaanse kanalen actief, en ook soapliefhebbers hebben hun eigen plek gemaakt in de virtuele openbare ruimte.

Openbaar en toegankelijk voor ieder die dat wil Openbare ruimte dus. Islamitische jongeren bespreken anoniem dingen die ze noniem niet bespreken, autofolder-verzamelaars wisselen via digitale veilinghuizen op wereldschaal materiaal uit waar ze dat vroeger op beurzen in het land deden. De fysieke publieke ruimte wordt uitgebreid, aangevuld, vervangen en versmolten met allerhande virtueel/fysieke partnerships. En het lijkt erop dat daarbij de moraal, de wetten en de gebruiken gewoon meegenomen worden.

Combineren
Wat zouden deze twee fenomenen, publieke ruimte en nieuwe media, nog meer voor elkaar kunnen betekenen? Kan de publiek ruimte nog op meer manieren dan de al bestaande verrijkt worden met deze nieuwe mogelijkheden?

In het afgelopen jaar hebben wij twee onderzoeksprojecten over dit thema opgezet; Gratis Tanken en de Chatbench. Het verschil tussen de twee projecten is dat Gratis tanken de openbaarheid zoekt die in nieuwe media verscholen is, terwijl Chatbench de fysieke, bestaande open- bare ruimte wil verrijken met mogelijkheden die nieuwe media te bieden hebben.

 De drijfveer van beide projecten is echter eender: Hoe kan de publieke laag van technologie ge‹ntegreerd, vermengd of opgelost worden in het fysieke publieke domein? Kan de publieke ruimte op een ander niveau worden gebracht met behulp van technologie? Kunnen er vanuit technologie hybrides bedacht worden, die de mogelijkheden van het fysieke publieke domein en het virtuele publieke domein combineren? Kortom, wat heeft de straat te bieden aan dit technologische proces en wat heeft techniek de straat te bieden? Welke rol kunnen ontwerpers spelen in dit proces, dat vooralsnog zonder ontworpen dimensie zich over ons voltrekt ?

Gratis tanken
Gratis tanken onderzoekt de vernieuwing van de publieke ruimte via het publieke debat met jonge deelnemers (onder de veertig) over hedendaagse onderwerpen. Wij gebruiken voor het openbaar maken van deze debatteneen specifieke infrastructuur (internet, e-mail en theater), waarbij niet alleen de inhoudelijke maar nadrukkelijk ook de distributieve kant van het publieke debat wordt onderzocht. De ontwikkelde knowhow over de publieke betekenis van nieuwe media beschouwen wij ook als publiek bezit. Iedereen kan gratis tanken. (www.gratistanken.nl)

Chatbench
Een bank in de openbare ruimte was ooit een ontmoetingsplek. maar door de verharding in het publieke leven is deze taak bijna verloren gegaan. Mensen zijn in de openbare ruimte bang om aangesproken te worden en die angst is niet ongegrond.

De publieke ruimte is hoe langer hoe minder een plek om ontmoetingen aan te gaan. Om de oude opgave van de publieke ruimte te reanimeren hebben wij in samenwerking met JungeriusLab een serie banken ontworpen waar gebruikers op een andere manier met elkaar contact kunnen leggen. De banken staan in een open verbinding met elkaar via een stelsel van portofoons. Via de Chatbench is het mogelijk om te praten of te kletsen met andere gebruikers van de bank. Een concept als dat van de chatbench maakt het mogelijk verbindingen tussen vreemden tot stand te brengen.

Die vreemden kunnen zeer nabij zijn (we werken nu aan een aantal banken in de Gemeente Amersfoort) maar de geschakelde banken zouden ook veel verder van elkaar vandaan kunnen staan, met de inhoudelijke gevolgen van dien. Als verschillende gekoppelde banken in Marrakech, Spangen en Lombok geplaatst zouden worden zou de inhoud en de betekenis anders zijn als dat de banken in Wassenaar. de Schilderswijk en het Lange Voorhout gekoppeld zouden worden.

Wij hopen dat je op de bank getuige kan worden van een gesprek tussen twee mensen of de intieme openbaringen van kletsende pubers zou kunnen opvangen. Het is te hopen dat een eenvoudig instrument als Chatbench kan bijdragen aan de revitalisering van het publieke in de publieke ruimte.